Истиқлолият ва эҳёи фарҳанги миллӣ
Соли 2026 барои Тоҷикистон соли хос аст, 35-солагии Истиқлоли давлатӣ ҷашн гирифта мешавад. Дар паси ин рақам на танҳо роҳи сиёсию иқтисодии кишвар, балки як раванди амиқи бозгашт ба реша, эҳёи ҳувияти миллӣ ва боло рафтани мақоми фарҳанги тоҷик дар арсаи ҷаҳонӣ ниҳон аст.
Забон ва хат, пояи худшиносӣ
Яке аз аввалин ва муҳимтарин қадамҳои даврони истиқлол додани мақоми давлатӣ ба забони тоҷикӣ буд. Забон, ки садсолаҳо ҳамчун рукни асосии фарҳанги миллат хидмат кардааст, дар солҳои истиқлол имкони рушди озод пайдо кард, аз таълим дар мактабу донишгоҳҳо то расонаҳо ва адабиёт. Ин раванд ба тақвияти худогоҳии миллӣ, ки Пешвои миллат борҳо онро ҳамчун пояи идеологияи давлатдорӣ таъкид кардаанд, мусоидат намуд.
Эҳёи мероси таърихию фарҳангӣ
Дар давоми се даҳсолаи истиқлол Тоҷикистон кӯшиши устуворе барои бозёфт ва ҳифзи мероси бостонии худ ба харҷ дод. Ёдгориҳои таърихӣ, аз Саразм, ки яке аз қадимтарин маконҳои шаҳрсозии Осиёи Марказӣ ба шумор меравад, то Ҳисору Панҷакенти қадим, таҳти таваҷҷуҳи давлат қарор гирифтанд. Дар пойтахт мадфани симои таърихии Исмоили Сомонӣ бунёд гардид ва рӯзгори абармардони миллат, Рӯдакӣ, Ибни Сино, Фирдавсӣ, дубора ба фарҳанги омма баргашт.
Санъат, синамо ва мусиқӣ
Соҳаи санъат низ дар ин давра рушди назаррас дошт. Синамои тоҷик, ки решаҳояш ба даврони шӯравӣ бармегардад, дар солҳои истиқлол насли нави коргардонон ва филмҳои муосирро ба вуҷуд овард, ки дар ҷашнвораҳои байналмилалӣ ширкат мекунанд. Мусиқии анъанавӣ, аз ҷумла шашмақом, гулдастаи мусиқии классикии тоҷику форс, таҳти ҳифзи ЮНЕСКО қарор гирифт ва ҳамчун мероси ғайримоддии инсоният эътироф гардид. Ҳунарҳои мардумӣ, гулдӯзӣ, кулолгарӣ, наққошӣ бар чӯб, низ дар байни наслҳои ҷавон эҳё шуданд.
Наврӯз ва анъанаҳои миллӣ
Бозгашти пуршукӯҳи ҷашни Наврӯз ба ҳайси идентификатори миллии тоҷикон яке аз намунаҳои равшани эҳёи фарҳанг дар давраи истиқлол аст. Наврӯз, ки дар фаҳмиши мардуми тоҷик рамзи наврустӣ, ваҳдат ва пайванди инсон бо табиат аст, имрӯз дар сатҳи давлатӣ ҷашн гирифта мешавад ва аз ҷониби Созмони Милали Муттаҳид низ ҳамчун мероси фарҳангии ҷаҳонӣ пазируфта шудааст.
Ҳамкориҳои фарҳангии байналмилалӣ
Дар даврони истиқлол Тоҷикистон дарҳои худро ба ҳамкории фарҳангӣ бо ҷаҳон боз кард. Иштирок дар ҷашнвораҳо, намоишгоҳҳо ва барномаҳои муштарак бо ЮНЕСКО ва созмонҳои дигари байналмилалӣ имкон дод, ки фарҳанги тоҷик на танҳо ҳифз, балки ба ҷаҳониён муаррифӣ гардад. Ин раванд имрӯз, дар остонаи 35-солагии Истиқлолият, бо шиддати бештар идома дорад, соли 2026 бо рӯзҳои фарҳангии вилоятҳо ва ноҳияҳои гуногуни кишвар дар пойтахт нишонагузорӣ мешавад.
Аз ин рӯ, 35 соли истиқлолияти Тоҷикистонро метавон на танҳо 35 соли таърихи як давлати мустақил, балки 35 соли бозшиносӣ ва ба оянда супурдани мероси фарҳангӣ донист; меросе, ки Тоҷикистонро ба таърихи худ ва ба Эрон, Афғонистон ва тамоми ҷаҳони форсизабон мепайвандад.
